შპს-ის დაფუძნება საქართველოში: რეგისტრაცია ერთი დღეა, შედეგები — წლები
პროცედურა იმდენად სწრაფია, რომ ფიქრის დრო არ რჩება. ეს კომპლიმენტი არ არის: სამი გადაწყვეტილება, რომელიც რეგისტრაციამდე უნდა მიიღო, სწორედ ამ სისწრაფეში იკარგება.
შპს-ის რეგისტრაცია საქართველოში იმდენად სწრაფია, რომ ბევრს ფიქრის დროც არ რჩება. ეს კომპლიმენტი არ არის.
დოკუმენტებს იუსტიციის სახლში წარადგენ და კომპანია მოკლე ვადაში რეგისტრირდება. თუმცა, რამდენიმე წლის შემდეგ, როცა პარტნიორთან შეთანხმება ვეღარ ხერხდება, ხშირად აღმოჩნდება, რომ წესდებასა და პარტნიორთა შეთანხმებაზე დაზოგილი დრო ბიზნესში ყველაზე ძვირი დაზოგილი დრო იყო.
შპს-ის რეგისტრაციის ძირითადი ეტაპები
- დასახელება — შეამოწმე, თავისუფალია თუ არა სასურველი სახელწოდება.
- იურიდიული მისამართი — თუ მისამართი შენს საკუთრებაში არ არის, შესაძლოა მესაკუთრის თანხმობა დაგჭირდეს.
- სადამფუძნებლო შეთანხმება და წესდება — შესაძლებელია სტანდარტული ფორმის გამოყენება, თუმცა ქვემოთ წერია, როდის არ არის ეს საკმარისი.
- წილები და მართვა — დააფიქსირე, ვინ არიან პარტნიორები, როგორ ნაწილდება წილები და ვინ არის ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი.
- განაცხადი და რეგისტრაციის საფასური — მომსახურების ვადა და ღირებულება არჩეულ რეჟიმზეა დამოკიდებული.
- საბანკო ანგარიში — გახსენი რეგისტრაციის შემდეგ, როცა საქმიანობის დაწყებას აპირებ.
- საგადასახადო საკითხები — საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, შეამოწმე ბუღალტრული აღრიცხვის, დეკლარირებისა და, საჭიროების შემთხვევაში, დღგ-ის რეგისტრაციის ვალდებულებები.
ტექნიკური ნაწილი, როგორც წესი, მართლა მარტივია. თუმცა რეგისტრაციის სისწრაფე არ ნიშნავს, რომ პარტნიორობასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებებიც სწრაფად და დაუფიქრებლად უნდა მიიღო.
50/50 — ყველაზე პოპულარული და ყველაზე მტკივნეული მოდელი
ორი მეგობარი წილებს თანაბრად იყოფს, რადგან ეს სამართლიანად ეჩვენებათ. და ხშირად მართლაც სამართლიანია.
პრობლემა იწყება მაშინ, როცა მნიშვნელოვან საკითხზე ვერ თანხმდებიან. თუ არც ერთ პარტნიორს არ აქვს საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების მექანიზმი, კომპანია ჩიხში შეიძლება აღმოჩნდეს.
გამოსავალი არც ერთის დაჩაგვრა არ არის. წინასწარ უნდა შეთანხმდეთ, ვინ იღებს საბოლოო გადაწყვეტილებას ჩიხის შემთხვევაში ან რომელ საკითხებზე ვის აქვს გადამწყვეტი ხმა. ამაზე მსჯელობა მაშინ უნდა მოხდეს, როცა ურთიერთობა ჯერ კიდევ მშვიდია და არა მაშინ, როცა კონფლიქტი უკვე დაწყებულია.
მნიშვნელოვანი განსხვავებაა „ვის რა ეკუთვნის“ და „ვინ რას წყვეტს“ შორის. ეს ორი კითხვა აუცილებელი არ არის ერთნაირად გადაწყდეს. შესაძლებელია წილები თანაბრად გაინაწილოთ, ხოლო ყოველდღიური ოპერაციული გადაწყვეტილებების მიღება ერთ პარტნიორს მიანდოთ. პრაქტიკაში ეს ხშირად უფრო ეფექტიანია, ვიდრე ყველა საკითხზე ერთხმად შეთანხმების მოლოდინი.
ვის რა შეუძლია შენი ხელმოწერის გარეშე
კომპანიის მართვისა და წარმომადგენლობის წესები წინასწარ უნდა იყოს გაწერილი. თუ პარტნიორებს სურთ, რომ გარკვეული გარიგებები მათი თანხმობის გარეშე არ დაიდოს, ეს მექანიზმი წესდებაში ან პარტნიორთა შეთანხმებაში უნდა მოაწესრიგონ.
მაგალითად, შეიძლება შეთანხმდეთ თანხის ზღვარზე, რომლის ზემოთაც ხელშეკრულებისთვის ორივე პარტნიორის თანხმობა იქნება საჭირო; განსაზღვროთ, ვინ რა პირობებით განკარგავს კომპანიის ქონებას; ან რომელ საკითხებზეა აუცილებელი პარტნიორთა გადაწყვეტილება.
აქ დეტალები მნიშვნელოვანია. შიდა შეთანხმების ფორმას და მის სამართლებრივ ეფექტს კონკრეტული შემთხვევის მიხედვით შეფასება სჭირდება, ამიტომ ასეთი პირობები იურისტთან ერთად უნდა ჩამოაყალიბოთ.
რა ხდება, თუ ერთი პარტნიორი წავა
ეს პუნქტი თითქმის ყოველთვის გამოტოვებულია, რადგან მასზე ფიქრი უსიამოვნოა. მაგრამ ყველაზე რთული კითხვები სწორედ აქ იწყება:
- შეუძლია თუ არა პარტნიორს წილის გაყიდვა მესამე პირზე;
- აქვს თუ არა მეორე პარტნიორს მისი პირველ რიგში შეძენის უფლება;
- როგორ განისაზღვრება წილის ფასი;
- რა ხდება, თუ ერთ-ერთი პარტნიორი მუშაობას წყვეტს, მაგრამ წილს ინარჩუნებს.
თუ ეს საკითხები წინასწარ არ არის გაწერილი, მათი მოგვარება მოგვიანებით მოგიწევს ადამიანთან, ვისთანაც უკვე უთანხმოება გაქვს. ასეთ დროს მოლაპარაკებას მართავს არა წესი, არამედ ემოცია და ძალთა ბალანსი.
ყველაზე გავრცელებული სცენარი ასეთია: ორი დამფუძნებლიდან ერთი გარკვეული დროის შემდეგ სხვა საქმეზე გადადის, კომპანიას კი ფაქტობრივად მეორე პარტნიორი მართავს. წილები მაინც თანაბარი რჩება. კონფლიქტი მაშინვე არ იწყება. ის იწყება მაშინ, როცა კომპანიას შემოსავალი უჩნდება, ინვესტორი ინტერესდება ან ბიზნესის გაყიდვის შესაძლებლობა ჩნდება.
სწორედ მაშინ ხდება მნიშვნელოვანი ის დოკუმენტი, რომელიც თავიდან არასაჭიროდ მოგეჩვენათ.
ორი წვრილმანი, რომელიც წვრილმანი არ არის
წესდება საჯარო დოკუმენტია და ხშირად მხოლოდ ძირითად წესებს მოიცავს. პარტნიორთა შეთანხმება კი ის ადგილია, სადაც დეტალები უნდა მოაწესრიგოთ: გადაწყვეტილების მიღების წესი, წილის გასხვისება, გასვლის პირობები, კონფიდენციალურობა და უთანხმოების მოგვარების მექანიზმები. ერთი მეორეს არ ცვლის.
იურიდიული მისამართიც უბრალო საკითხია მხოლოდ მანამ, სანამ იქ ოფიციალური კორესპონდენცია არ მივა. თუ ამ მისამართზე არავინ არის ან შეტყობინებები არ მოწმდება, გამოტოვებული წერილი მაინც კომპანიის პრობლემად დარჩება.
ბუღალტერიაც იმავე კატეგორიას ეკუთვნის. „მოგვიანებით“ პრაქტიკაში ხშირად ნიშნავს, რომ პირველი ოპერაციები დაუგეგმავად გაფორმდება, შემდეგ კი მათი გასწორება ბევრ დროსა და ფულს მოითხოვს.
პროცედურა მართლა მარტივია. სწორედ ამიტომ, თუ პარტნიორი გყავს, უცხოელი მონაწილე გყავს ან მომავალში ინვესტიციის მოზიდვას გეგმავ, იურისტთან ერთი საათის კონსულტაცია ხშირად ამ ისტორიის ყველაზე იაფი ნაბიჯია. იურიდიული კონსულტაციის კატეგორიაში იპოვი სპეციალისტებს, რომლებიც კორპორაციულ საკითხებზე მუშაობენ.
რეგისტრაციის მოქმედი ვადები, საფასურები და წარსადგენი დოკუმენტები ყოველთვის გადაამოწმე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოფიციალურ გვერდზე და, საჭიროების შემთხვევაში, შემოსავლების სამსახურის ოფიციალურ რესურსებში.